Kto i na jakich zasadach otrzyma miejsce w domu pomocy społecznej

Osoba, która jest umieszczana w instytucji zapewniającej opiekę, ponosi koszty pobytu w placówce. Jeżeli jej dochody nie starczają na pokrycie całej opłaty, brakującą część musi zapłacić rodzina oraz gmina

Osoby wymagające całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, którymi z różnych powodów nie może zająć się rodzina, a gmina nie może im zapewnić usług opiekuńczych w domu, mogą ubiegać się o umieszczenie w domu pomocy społecznej (DPS). Taka placówka, prowadzona najczęściej przez samorząd lub organizację pozarządową, ma obowiązek zapewniać swoim mieszkańcom usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie standardów wymaganych przez odpowiednie przepisy. Za ich świadczenie od mieszkańców pobierana jest opłata, której wysokość ustala indywidualnie każdy podmiot prowadzący DPS.

Wywiad środowiskowy

Pierwszym krokiem potrzebnym do tego, aby uzyskać skierowanie do DPS, jest złożenie wniosku przez zainteresowaną osobę w tej sprawie do ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania. Z takim pismem może wystąpić inna osoba, np. członek rodziny, przedstawiciel ustawowy oraz powiatowe centrum pomocy rodzinie lub właśnie ten ośrodek.
Po otrzymaniu wniosku pracownik socjalny ośrodka w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej przeprowadza z wymagającym opieki rodzinny wywiad środowiskowy w jego domu lub mieszkaniu. Jego celem jest uzyskanie informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i dochodowej tej osoby. Wypełniony na tej podstawie formularz wywiadu powinien w szczególności zawierać stwierdzenie o braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę.

Następnie konieczne jest zgromadzenie przez OPS odpowiedniej dokumentacji. Do najważniejszych dokumentów należą:
decyzja organu emerytalno-rentowego ustalająca wysokość emerytury lub renty,
decyzja o przyznaniu zasiłku stałego,
pisemna zgoda osoby ubiegającej się lub jej przedstawiciela ustawowego na ponoszenie opłaty za pobyt w DPS i potrącanie odpowiedniej kwoty na ten cel przez organ emerytalno-rentowy lub ośrodek pomocy społecznej (z zasiłku stałego),
zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia,
oświadczenia o wysokości dochodu osoby ubiegającej się, małżonka, zstępnych, wstępnych zobowiązanych do ponoszenia opłaty lub dochodu osoby małoletniej, jeżeli opłatę będzie ponosił przedstawiciel ustawowy.

Profil placówki

Na podstawie tych dokumentów ośrodek wydaje decyzje o skierowaniu do DPS, ale w nagłych wypadkach, wynikających, np. ze zdarzeń losowych, skierowanie i umieszczenie w domu może nastąpić bez dołączenia tych dokumentów. Muszą one jednak być skompletowane przez ośrodek nie później niż w ciągu trzech miesięcy od wydania decyzji.

Cała dokumentacja wraz z decyzją ośrodka jest przekazywana do powiatowego centrum pomocy rodzinie, które wydaje decyzję o umieszczeniu w DPS. Osoba wymagająca opieki jest kierowana do placówki o profilu odpowiadającym jej potrzebom wynikającym z sytuacji zdrowotnej. Może ona więc trafić do DPS dla osób: w podeszłym wieku, przewlekle somatycznie chorych, przewlekle psychicznie chorych, dorosłych niepełnosprawnej intelektualnie, dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, niepełnosprawnych fizycznie (są też placówki łączące niektóre z profili). Zasadą jest też kierowanie do domu zlokalizowanego jak najbliżej jej miejsca zamieszkania lub też wybranego przez tę osobę. Jednak w związku z tym, że do wielu DPS są kolejki osób oczekujących, możliwe jest też skierowanie i umieszczenie w innej placówce.

[Przykład 1]

Ponadto potrzebująca opieki osoba jest kierowana do placówki na czas nieokreślony, chyba że ona sama we wniosku wskazała, że pobyt ma być na czas określony.

Wysokość opłaty

Pobyt w DPS jest płatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Jest on każdego roku ogłaszany przez organ samorządu prowadzącego placówkę, np. starostę, jeżeli ma ona zasięg powiatowy w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Ta kwota stanowi podstawę do ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w DPS. Przepisy przewidują, że jest ona ponoszona w określonej kolejności. Po pierwsze, przez mieszkańca domu, następnie przez jego małżonka, zstępnych (np. dzieci, wnuki), przed wstępnymi (np. rodziców, dziadków) oraz na końcu przez gminę, z której terenu jest kierowany.

O tym, czy samorząd będzie dopłacał do pobytu, czy całość opłat lub część będą ponosić mieszkaniec i jego krewni, decyduje wysokość ich dochodów. Kierowany do DPS może bowiem płacić w ramach opłaty maksymalnie 70 proc. swoich dochodów, np. emerytury, renty lub zasiłku stałego. Jeżeli kwota ta nie pokrywa jej w całości, różnicę zgodnie z wskazaną wyżej kolejnością powinni wnosić najbliżsi członkowie rodziny. W tym celu przeprowadzony jest z nimi wywiad środowiskowy, który ma określić, czy z kolei ich sytuacja rodzinna i dochodowa pozwala na jej wnoszenie.

Przepisy przewidują bowiem, że współpłacenie za pobyt członka rodziny w DPS jest możliwe po spełnieniu dwóch warunków. Po pierwszy, gdy dochód:
osoby samotnie gospodarującej jest wyższy niż 300 proc. kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej dla takiej osoby. Obecnie jest to kwota 1431 zł,
przypadający na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300 proc. progu dochodowego, które jest wymagane w przypadku ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej dla rodziny. Jest to 1053 zł.

Z kolei drugi warunek dotyczy tego, aby dochód pozostający do dyspozycji osoby lub rodziny zobowiązanej do współpłacenia też był wyższy od tych kwot. Jeżeli te warunki zostaną spełnione, kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala z małżonkiem, zstępnymi oraz wstępnymi wysokość opłaty i podpisuje z nimi umowę. [Przykład 2]

Przepisy dopuszczają też możliwość ponoszenia części opłaty przez innych bliskich osoby kierowanej do DPS, niekoniecznie z nią spokrewnionych. Natomiast gdy okaże się, że dochody osiągane przez te osoby są zbyt niskie, aby powstał obowiązek współpłacenia, lub uzyskana w ten sposób kwota dalej nie pokrywa całości opłaty, różnica jest pokrywana przez gminę, która kieruje wymagającą opieki osobę do DPS.
Ponadto krewni, którzy spełniają warunki współpłacenia, mogą być w określonych sytuacjach na podstawie złożonego przez nich wniosku częściowo lub całkowicie zwolnieni z wnoszenia opłaty. [Przykład 3]

Plan wsparcia

DPS niezależnie od swojego profilu ma obowiązek zapewniać określone usługi bytowo-mieszkalne i opiekuńcze, zgodne ze standardem zawartym w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 19 października 2005 roku w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. nr 217 poz. 1837). W zakresie potrzeb bytowych jest to zapewnienie miejsca zamieszkania, wyżywienia, odzieży i obuwia oraz utrzymania czystości.

Z kolei usługi opiekuńcze polegają na udzielaniu pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, pielęgnacji i niezbędnego wsparcia w załatwianiu spraw osobistych. Czynności wspierające mają przede wszystkim umożliwiać udział w terapii zajęciowej, podnosić sprawność i aktywizować mieszkańców, zaspokajać ich potrzeby kulturalne i religijne.
Ponadto w celu określenia indywidualnych potrzeb mieszkańca oraz zakresu konkretnych usług w każdym DPS działają zespoły terapeutyczno-opiekuńcze składające się ze specjalistów, w szczególności pracowników placówki, takich jak pracownicy socjalni, psycholodzy i rehabilitanci. Oni bezpośrednio zajmują się mieszkańcami domu i do ich podstawowych zadań należy opracowanie indywidualnych planów wsparcia tych osób, o ile udział w ich realizacji jest możliwy ze względu na stan zdrowia. Taki plan powinien być przygotowany w ciągu sześciu miesięcy od przyjęcia skierowanej osoby do DPS. Następnie działania wynikające z indywidualnego planu wsparcia są koordynowane przez tzw. pracownika pierwszego kontaktu wskazanego przez samego mieszkańca.

Ważne

Mieszkaniec domu, a także inna osoba obowiązana do wnoszenia opłat za pobyt w DPS, jeżeli przebywa on u tego krewnego, nie ponoszą opłat za okres nieobecności w placówce nieprzekraczającej 21 dni w ciągu roku

PRZYKŁADY

1 Osoba zostanie skierowana do innego DPS, gdy czas oczekiwania przekracza 3 miesiące

Emerytka wymagająca ciągłej opieki i niemająca najbliższej rodziny została skierowana do DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych. Jednak do znajdującej się w jej powiecie placówki o takim profilu na liście oczekujących na miejsce jest 10 osób. Czy może zostać skierowana do innego DPS prowadzonego przez inny samorząd?
Przepisy określają, że w przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w DPS danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, może być ona skierowana do innej placówki o takim profilu, jeżeli w nim czas oczekiwania na miejsce jest krótszy lub są wolne miejsca. Osoba kierowana musi jednak zgodzić się na takie rozwiązanie i złożyć wniosek. Jeżeli natomiast osoba zdecyduje się czekać na zwolnienie wybranego przez nią miejsca, gmina ma obowiązek zapewniać jej opiekę w miejscu zamieszkania. Natomiast w przypadku, gdy taka osoba wymaga wzmożonej opieki medycznej, jest kierowana do zakładu pielęgnacyjno-opiekuńczego lub zakładu opiekuńczo-leczniczego.

2 Gmina przeprowadzi wywiady środowiskowe z dziećmi ojca umieszczanego w DPS

Córka stara się o miejsce dla swojego ojca w DPS. Zarówno ona, jak i jej siostra nie są w stanie zapewnić mu opieki, ponieważ obydwie mieszkają w innym mieście niż ich rodzic, a jego stan zdrowia jest zbyt ciężki, aby mógł dalej przebywać w swoim domu. Czy w przypadku skierowania go do DPS córki będą musiały częściowo pokrywać koszty pobytu ojca w placówce?

W związku z tym, że konieczność współpłacenia jest uzależniona od wysokości dochodów osiąganych przez zobowiązanych do tego krewnych, pracownik socjalny u obydwu córek przeprowadzi wywiady środowiskowe. Pod uwagę będą brane nie tylko ich dochody, lecz także innych członków ich rodzin, np. męża. Następnie zostanie on podzielony przez liczbę osób, które wchodzą w skład ich rodzin. Jeżeli okaże się, że ze względu na wysokość dochodu tylko jedna z nich może wnosić opłatę, pozostałą jej część będzie musiała pokryć gmina.

3 Choroba może być powodem zwolnienia krewnych z obowiązku wnoszenia opłaty

Ośrodek pomocy społecznej przeprowadził wywiady środowiskowe u trójki dorosłych dzieci, których matka ma być umieszczona w DPS. Osoby te ze względu na swoje dochody mogą dopłacać do jej pobytu w DPS, przy czym w jednej z tych rodzin wychowuje się niepełnosprawne dziecko. Czy w związku z tym ta rodzina może być zwolniona przez gminę z obowiązku współpłacenia?

Krewni wnoszący opłatę za pobyt najbliższego członka rodziny w DPS mogą być z tego obowiązku zwolnieni w całości lub części, jeżeli wystąpią z wnioskiem w tej sprawie do gminy i zachodzą uzasadnione okoliczności do udzielenia takiej ulgi. Zaliczane są do nich zwłaszcza: długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

Następnym powodem zwolnienia z opłaty jest wnoszenie jej za pobyt innych członków rodziny w DPS, ośrodku wsparcia lub innej placówce, sytuacja, gdy małżonkowie, zstępni lub wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia oraz gdy osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko. Zaistnienie jednej z takich okoliczności nie oznacza jednak automatycznego zwolnienia, bo taka decyzja gminy ma charakter uznaniowy, a każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie.

Michalina Topolewska
michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.).
Strona oglądana: 5962 razy.

Rejestr zmian

Wytworzył:brak danych, data: brak danych r., godz. brak danych
Wprowadził:Adam Podemski, data: 05.07.2012 r., godz. 23.41
Ostatnia aktualizacja:Adam Podemski, data: 05.07.2012 r., godz. 23.41
Rejestr zmian:
CzasAdministratorOpis zmiany
05.07.2012 r., godz. 23.41Adam PodemskiDodanie strony

Stopka

© 2012 Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
Zawartość merytoryczna: GRAŻYNA WALCZYK, e-mail: biuro@pcprgrodzisk.pl
Projekt: INFOSTRONY - ADAM PODEMSKI, e-mail: adam.podemski@infostrony.pl
Serwis uruchomiono 30 kwietnia 2009 r.