Kiedy rodzic nie musi zwracać nienależnych świadczeń rodzinnych

Wychowujący dziecko może zwrócić się do gminy o rozłożenie na raty lub o umorzenie spłaty zasiłków, które mu nie przysługiwały. Taki wniosek musi umotywować swojąszczególną sytuacją rodzinną lub zdrowotną

Czy świadczenia będą nienależne

Rodzice, którzy otrzymują na trójkę dzieci zasiłek wraz z przysługującymi do niego dodatkami, dopiero w kwietniu poinformowali gminę o podjęciu przez jednego z nich pracy od stycznia tego roku. Po przeprowadzeniu postępowania okazało się, że teraz dochody rodziny przekraczają kryterium dochodowe uprawniające do uzyskiwania pomocy i rodzina nie jest już uprawniona do wsparcia. Czy będzie musiała oddać wypłacane jej od początku roku pieniądze?

Rodzic, który ma przyznane świadczenia na dzieci, powinien pamiętać,że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zdarzeń mających wpływ na ich otrzymywanie, musi niezwłocznie o tym powiadomić gminę (lub ośrodek pomocy społecznej, jeżeli to on wypłaca wsparcie). Jest to konieczne, bo otrzymywanie świadczeń jest uzależnione od spełnienia określonych warunków i w konsekwencji może się okazać, że rodzic stracił do nich prawo. Co więcej będzie musiał zwrócić zasiłki, które mu nie przysługiwały od dnia wskazanego przez gminę.

Przepisy wymieniają cztery przypadki, gdy świadczenia są uznawane za nienależnie pobrane. Nastąpi to w sytuacji, gdy zostały one wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie lub wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Kolejny powód to przyznanie ich na podstawie fałszywych zeznań, dokumentów oraz w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd gminy przez rodzica.

Trzecia sytuacja dotyczy świadczeń przyznanych na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ostatni przypadek nienależnych świadczeń wynika ze stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym kraju UE, do dnia wydania decyzji uchylającej jej wsparcie w gminie.

Podstawa prawna

Art. 25 i 30 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy gmina naliczy odsetki

Samorząd prowadzi postępowanie wyjaśniające wobec rodzica, który udzielił nieprawdziwych informacji przy ubieganiu się o zasiłek na dziecko. Czy w sytuacji gdy gmina uzna, że świadczenia mu się nie należą, będzie musiał je zwrócić z odsetkami?

Świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Mogą też być potrącane z bieżąco wypłacanychświadczeń. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Ich wysokość jest określana przez Radę Ministrów w rozporządzeniu. Wynoszą one obecnie 13 proc. w skali roku.

Podstawa prawna

Art. 30 ust. 8 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.).

Czy można się ubiegać o umorzenie

Rodzic otrzymał decyzję nakazującą mu zwrot nienależnie pobranychświadczeń rodzinnych za ostatni okres zasiłkowy. Suma, którą musi oddać, jest tak duża, że nie jest w stanie jej spłacić. Czy może złożyć w gminie wniosek o umorzenie zaległości?

Osoba, która musi zwrócić świadczenia nienależnie pobrane, może wystąpić do gminy o umorzenie ich kwoty razem z ustawowymi odsetkami w całości lub części. Może też złożyć wniosek o rozłożenie długu na raty lub odroczenie terminu jego płatności. Musi jednak odpowiednio uzasadnić swoją prośbę, powołując się na swoją szczególną sytuację.Przepisy ustawy nie określają, jakie przypadki uprawniają do ubiegania się o umorzenie długu Może to więc być np. zdarzenie losowe lub trudna sytuacja materialna rodziny spowodowana chorobączłonka rodziny i związane z tym zwiększone wydatki na zakupu leków.

Podstawa prawna

Art. 30 ust. 9 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy była żona musi wiedzieć o wsparciu

Matka otrzymała decyzję nakazującą jej oddanie bezprawnie otrzymanych świadczeń, bo okazało się, że na podstawie unijnych przepisów do ich otrzymywania jest uprawniony przebywający za granicą ojciec. Kobieta w złożonym odwołaniu tłumaczyła, że rozwiodła się z mężem i nie wiedziała, że on składał wniosek w tej sprawie. Czy może na tej podstawie uniknąć konieczności zwracania zasiłków gminie?

Jak wynika z orzecznictwa sądowego, np. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2011 r. (I OSK 762/11) i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 29 marca 2011 r. (II SA/Ol 124/11), dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie maświadomość osoby je otrzymującej. Obowiązek zwrotu pieniędzy obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się nie należy.

Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać zasiłków, jak i uzyskującej je na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów. Duże znaczenie ma też pouczenie osoby ubiegającej się o świadczenie, które powinno byćzredagowane w sposób jasny i przystępny, tak aby osoba niemająca wyspecjalizowanej wiedzy prawniczej mogła odnieść zawarte w nim informacje do swojej sytuacji faktycznej.

Tym samym nie zawsze jest wystarczające zawarcie go w formularzu lub decyzji przyznającej świadczenia (WSA w Krakowie III SA/Kr 961/10).

Podstawa prawna

Art. 30 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy można się odwołać od decyzji

Rodzic zwrócił się do gminy o całkowite umorzenie nienależnie otrzymanych zasiłków na dzieci razem z odsetkami. Samorząd nie przychylił się jednak do jego prośby i odmówił umorzenia. Czy rodzic może się odwołać od tej decyzji?

W związku z tym, że do wydawania decyzji w sprawie świadczeńrodzinnych mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, rodzic może się odwołać w tej sprawie do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO). Ma na to 14 dni od daty doręczenia mu decyzji odmownej. Takie odwołanie jest wnoszone za pośrednictwem gminy i rodzic nie musi w nim zawierać szczegółowego uzasadnienia. W sytuacji gdyby decyzja SKO zawierała rozstrzygnięcie niesatysfakcjonujące rodzica, może on jeszcze złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W tym przypadku na jej złożenie został określony dłuższy czas i wynosi 30 dni od daty doręczenie decyzji.

Podstawa prawna

Art. 127 – 138 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1081 z późn. zm.).

Czy jest ustalony wzór wniosku

Samotna matka musi na podstawie decyzji gminy zwrócić nienależnie pobrane świadczenia na dziecko, które przestało się uczyć w szkole, za okres wrzesień – grudzień ubiegłego roku. Jednak w związku z tym, że niedawno straciła pracę, chce wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o umorzenie tego długu. Czy przepisy określają wzór wniosku w tej sprawie?

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie określa wzoru takiego wniosku, dlatego rodzic musi samodzielnie opracować takie pismo, pamiętając o odpowiednim umotywowaniu prośby o umorzenie nienależnych świadczeń.Może też otrzymać odpowiedni formularz w ośrodku pomocy społecznej lub urzędzie gminy (w zależności od tego, która instytucja je wypłaca), o ile na własne potrzeby przygotowały taki wniosek. Nie mają one jednak takiego obowiązku.

Podstawa prawna

Art. 30 ust. 9 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy samorząd zawsze umorzy dług

Wychowujący dwoje dzieci rodzic złożył wniosek o umorzenie połowy kwoty świadczeń, które musi oddać jako nienależnie pobrane. Swojądecyzję uzasadnił trudną sytuacją rodzinną i koniecznościąrezygnacji z pracy, aby opiekować się jednym z dzieci, które jest niepełnosprawne. Czy gmina musi wydać decyzję umarzającą jego zaległości?

Gmina nie ma obowiązku umorzenia nienależnych świadczeń, bo taka decyzja ma charakter uznaniowy, a każdy składany wniosek w tej sprawie jest rozpatrywany indywidualnie. W związku z tym równieżprzepisy ustawy nie zawierają żadnych kryteriów, które powinny stosować gminy, poza wskazaniem, że taka decyzja może być wydana, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Tak więc gmina nie musi przychylić się do wniosku rodzica i może wydać decyzję negatywną w tej sprawie.

Podstawa prawna

Art. 30 ust. 9 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy po roku będzie przedawnienie

Gmina wydała w marcu ubiegłego roku decyzję o zwrocie nienależnie pobranych zasiłków, ale do tej pory nie odzyskała tych pieniędzy od rodziców. Czy w związku z upływem ponad roku od tego zdarzenia nienależne świadczenia ulegną przedawnieniu?

W tym przypadku czas, który minął od wydania przez gminę decyzji, jest zbyt krótki, aby rodzic nie był już zobowiązany do ich zwrotu. Zgodnie z przepisami takie należności ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Natomiast bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli dłużnik został o niej zawiadomiony.

Podstawa prawna

Art. 30 ust. 3 i 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Michalina Topolewska
michalina.topolewska@infor.pl
Strona oglądana: 17405 razy.

Rejestr zmian

Wytworzył:brak danych, data: brak danych r., godz. brak danych
Wprowadził:Adam Podemski, data: 04.06.2012 r., godz. 14.16
Ostatnia aktualizacja:Adam Podemski, data: 04.06.2012 r., godz. 14.16
Rejestr zmian:
CzasAdministratorOpis zmiany
04.06.2012 r., godz. 14.16Adam PodemskiDodanie strony

Stopka

© 2012 Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
Zawartość merytoryczna: GRAŻYNA WALCZYK, e-mail: biuro@pcprgrodzisk.pl
Projekt: INFOSTRONY - ADAM PODEMSKI, e-mail: adam.podemski@infostrony.pl
Serwis uruchomiono 30 kwietnia 2009 r.